Sultan Abdülaziz Dönemi Islahatları

Hukuk ve Yönetim lamndaki Islahatlar #Nizamiye Mahkemeleri açılmıştır. (Şeriat mahkemelerinin yanı sıra, Avrupa hukuk ku¬rallarına göre işleyen yeni mahkemelerin açılmasıyla, hukukta ikilik başlamıştır )


#İlk Osmanlı medeni kanunu olan Mecelle, Ahmet Cevdet Paşa öncülüğünde hazır¬lanmaya başlanmıştır.

#Şûra-ı Devlet kurulmuştur. (Danıştay)

#Vilayet Nizamnamesi yayınlanmıştır.

#İstanbul Emniyet Sandığı açılmıştır.

#Mithat Paşa'nın girişimiyle çiftçiye ucuz kredi verilmesi amacıyla Memleket Sandıkları kurulmuştur.

#Bahriye Nezareti kurulmuştur.

#ilk posta pulu basılmıştır.

Eğitim Alanındaki Islahatlar

#Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayınlanarak (Genel Eğitim Kanunu) ilk kez azınlık okulları ve yabancı okulların programları denetlenmeye başlanmıştır.

#Galatasaray Sultanisi açılmıştır.

#Kız öğretmen okulu olan Dar'ül Muallimat açılmıştır.

#Darüşşafaka Lisesi açılmıştır.

#Kaptan Mektebi açılmıştır.

II. Abdülhamit Dönemi Islahatları

II. ABDÜLHAMİT


Meşrutiyet yönetimine geçilerek,

# İlk kez Anayasalı ve Parlamentolu dönem başlamıştır.

#İlk Anayasa Kanun-i Esasi yürürlüğe girmiştir.

#Halk ilk kez yönetime katılmıştır. Osmanlı Milleti yaratarak, dağılma önlenmeye çalışıl¬mıştır.

II. Abdülhamit 93 Harbi'nl bahane ederek, Meşrutiyet yö¬netimine son vermiştir.

93 Harbi sonunda yapılan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Kars, Ardahan, Batum'u Rusya'ya vermiştir. Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuştur. Ermeni Sorunu ilk kez uluslararası bir antlaşmada yer almıştır.

#İstlbdad Dönemi'nde Ermeniler ilk isyanı başlatmış buna

karşı Hamidiye Alayları kurulmuştur.

#Basına sansür uygulanmştır.

#Hafiye Teşkilatı kurulmuştur.

#Mecelle uygulanmıştır.

#Osman Hamdi Bey tarafından Sanay-i Nefise Mektebi ve istanbul arkeoloji müzesi açılmıştır.

#Avrupalı alacaklı devletler tarafından Düyun-u Umumiye Kurumu kurulmuş, Osmanlı Devleti'nin önemli gelir kay¬naklarına el koyulmuştur,

# ilk tramvay hattı kurulmuştur.

Berlin - Bağdat demiryolu hattı Almanlara ihale edilmiş¬tir.

II. ABDÜLHAMİT


Meşrutiyet yönetimine geçilerek,

# İlk kez Anayasalı ve Parlamentolu dönem başlamıştır.

#İlk Anayasa Kanun-i Esasi yürürlüğe girmiştir.

#Halk ilk kez yönetime katılmıştır. Osmanlı Milleti yaratarak, dağılma önlenmeye çalışıl¬mıştır.

II. Abdülhamit 93 Harbi'nl bahane ederek, Meşrutiyet yö¬netimine son vermiştir.

93 Harbi sonunda yapılan Berlin Antlaşması ile Osmanlı Kars, Ardahan, Batum'u Rusya'ya vermiştir. Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olmuştur. Ermeni Sorunu ilk kez uluslararası bir antlaşmada yer almıştır.

#İstlbdad Dönemi'nde Ermeniler ilk isyanı başlatmış buna

karşı Hamidiye Alayları kurulmuştur.

#Basına sansür uygulanmştır.

#Hafiye Teşkilatı kurulmuştur.

#Mecelle uygulanmıştır.

#Osman Hamdi Bey tarafından Sanay-i Nefise Mektebi ve istanbul arkeoloji müzesi açılmıştır.

#Avrupalı alacaklı devletler tarafından Düyun-u Umumiye Kurumu kurulmuş, Osmanlı Devleti'nin önemli gelir kay¬naklarına el koyulmuştur,

# ilk tramvay hattı kurulmuştur.

Berlin - Bağdat demiryolu hattı Almanlara ihale edilmiş¬tir.

II.MAHMUT DÖNEMİ ISLAHATLARI

II.MAHMUT DÖNEMİ

#Sened-i İttifak Sözleşmesi ile padişahın yetkileri ilk kez kısıtlanmıştır. ( İlk demokratikleşme, anayasallaşmada ilk adım )

#Sırplara ilk kez ayrıcalık verilmiş¬tir. ( Bükreş ant. )

# Yunanistan 1829 Edirne Antlaşması ile bağımsız olurken, Sırplar özerklik kazanmışlardır.

#Kütahya Antlaşması ile Mısır Meselesi Avrupa Sorunu haline gelmiştir.

# Hünkâr iskelesi Antlaşması ile ilk kez Boğazlar Sorunu uluslar arası bir sorun haline gelmesine neden olmuştur.

# Yeniçeri Ocağı, Divan, Dirlik, Müsadere, kaldırıl¬mıştır.

# İlk resmi gazete çıkarılmıştır Takvim-i vekayi.

# Memurlara maaş bağlandı ( memurlar üzerinde devletin saygınlığını ve otoritesini artırmak amacıyla ) .

#İlköğretim zorunlu olmuş, # Avrupa ya ilk kez öğrenci gönderildi #Batı tarzı sivil okullar açılmış¬tır.

#Balta Limanı Ticaret Antlaşması'yla Osmanlı Avrupalı devletlerin açık pazarı haline gelmiştir.

# Posta teşkilatı ve yol yapımı devletin otoritesini en ücra köşelere kadar hissettirme amacını taşır

***Hocanın kişisel notlarıdır.

Abdülmecit'in Islahatları

ABDÜLMECİT'İN YAPTIĞI YENİLİKLER


Hukuk Alanındaki Islahatlar

#Meclis-i Al-i Tanzimat (Adli ve mali işlere bakan Yüksek Düzenleme Meclisi) kurula¬rak, ıslahatları düzenleme ve kanun yapma yetkisi bu kurula verilmiştir.

# Arazi Kanunnamesi çıkartılmıştır.

# Merkezi yönetimi güçlendirmek için valilerin yetkileri azaltılmıştır.

#Devlet kanunlarının yayınlandığı Düstûr Dergisi çıkarılmaya başlanmıştır.



Yönetim Alanındaki Islahatlar

#İl Genel Meclisi kurularak, halkın yerel yönetimlere katılması sağlanmıştır #Posta Nezareti kurulmuştur.

#Meclis-i Maarif-i Umumiye kurulmuştur. (Eğitim - öğretim Bakanlığı) #Jandarma Teşkilatı kurulmuştur. (Umur-u Zaptiye)

# ilk telgraf hatları kurulmuştur. (İstanbul - Edirne)



Maliye Alanındaki Islahatlar

#iltizam Sistemi kaldırılarak gelire göre vergi alınmaya başlanmıştır. Vergilerin toplanması vergi memurlarına bırakılmıştır,

#ilk Osmanlı Bankası olan Bank-ı Dersaadet kurulmuştur. Yabancı devlet destekli (ingiltere) ilk Osmanlı bankası Bank-ı Şahane-i Osmaniye kurul¬muştur.

#ilk kâğıt para Kaime-i Nakdiye basılmıştır.



Eğitim ve Kültür Alanındaki Islahatlar

#Yabancı paraların ülkede kullanılması yasaklanmıştır,

#ilk demiryolu hatları yapılmıştır. (İzmir-Aydın, istanbul - İzmit) #ilk deniz yolu işletmesi (Şirket-i Hayriye) kurulmuştur.



#Erkek öğretmen okulu olan Dar'ül Muallim açılmıştır,

#ilk Osmanlı üniversitesi Dar'ül Fünun açılmıştır.

#Kaymakam ve okul müdürü gibi yönetici yetiştirmek için Mülkiye Mektebi açılmıştır.

#Kız rüştiyeleri açılmıştır.

#Tercüman-ı Ahval, Tasvir-i Efkâr, Ceride-i Havadis gibi ilk özel gazeteler çıkarılma¬ya başlanmıştır.

#Dolmabahçe Sarayı, Beykoz, Küçüksu, Ihlamur, Yıldız Kasrı gibi birçok köşk yapılmış¬tır.

***Hocanın verdiği notlardır.

Duraklama ve Gerileme Dönemi Kısa Bilgier

Bu kısa notlar; tarihte işimize yarayacak. Resmin üzerine tıklayarak indirebilirsiniz yada benimle irtibata geçin!

I. BALKAN SAVAŞI

BUlgaristan
KAradağ
Yunanistan
SIrbistan
BUKAYıSI şeklinde 1. Balkan savaşında Osmanlı devletinin karşısında yer alan devletleri kolayca ezberleyebiliriz.

SEBEPLERİ:

1. topraklarını genişletmek istemeleri
2. Osmanlının Trablusgarp da yenik duruma düşmesi
3. Osmanlı'nın Balkanlarda uyguladığı yanlış politika
4. Rusya'nın panislavizm politikasından etkilenmesi

YENİLME SEBEPLERİ:

1. 4 cephede ayrı ayrı savaşmamız
2. Orduda siyasi çatışma yaşanması (İttihat Teraki ve Hürriyet İtilaf Fırkası)
3. Balkanlarda ki ordunun erken terhis edilmesi

I. Balkan savaşı ile Osmanlı'nın Balkanlar ve Ege adalarında ki varlığı sona ermiştir. Devletler Londra anlaşması imzalanmıştır.
LONDRA ANLAŞMASI - 1913

1. Osmanlı sınırı Midye- enes hattının doğusuna çekilmiştir. Doğu Trakya, Batı trakya, Makedonya kaybedilmiştir.
2. Arnavutluk bağımsızlığını ilan etmiştir ve Osmanlı devleti bu bağımsızlığı tanıyacaktır.
3. Adaların kararını büyük devletler verecektir. Gökçeada ve Bozcaada hariç diğer adalar Yunanistana verilecetir.

Londra anlaşması ile Kamil Paşa hükümetine karşı İttihat ve Teraki partisi tarafından darbe düzenlendi. Buna Babı Ali İsyanı denir. Kamil Paşa hükümeti düşürülerek yerine Mahmut Şevket paşa hükümeti geçmiştir.

Trablusgarp Savaşı ve uşi Antlaşması

Savaşın Nedenleri:

1. İtalya'nın sömürge ihtiyacı (Temel Neden)
2. Trablusgarp'ın İtalya'ya olan coğrafi yakınlığı.
3. Osmanlı'nın zayıf olması.

UYARI: İngiltere Trablusgarp'ın işgaline göz yummuştur. Çünkü, İtalya'yı Almanyadan ayırıp kendi tarafına çekmek istemiştir.

UYARI: Osmanlı bölgeye 5 subay görevlendirmiştir. Bu subaylar halkta Kuvayi milliyeyi uyandırmıştır. bu sayede Mustafa Kemal Derne-Tobruk'ta Kuvayi Milliye ile başarılı sonuçlar elde etmiştir.

UYARI: Trablusgarp Savaşı kuvayi milliye açısından Kurtuluş Savaşının güney cephesine benzer.

UYARI: İtalya kuvayi milliye ile başa çıkamayınca Osmanlı'yı barışa zorlamak için 12 Ada ve Rodosu işgal etmiştir. Balkan Savaşlarıda başladığı için Uşi Antlaşması (1912) imzalanmıştır.

UŞİ ANTLAŞMASI - 1912

Maddeleri:

1. Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya verilecektir.
2. Trablusgarp dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır. Amaç; tekrar geri alabilmekti.
3. 12 ada ve Rodos geçici olarak İtalya'ya verilmiştir. Nedeni; Balkan Savaşları başladığı için Yunanistanın işgalinden korumak.

II.Meşrutiyet Dönemi - 1908

Denge politikası gereği Osmanlı Almanya'ya yaklaştı. İngiltere buna tepki gösterdi. Osmanlı-Alman yakınlaşmasına karşın rusya ile Reval Sözleşmesini imzaladı. II. Abdülhamit'in yönetime tek başına egemen olması İttihat ve Teraki Partisinin kurulmasına neden oldu. İttihat ve Teraki Partisi ilk siyasi partidir.
İttihat ve Teraki Partisi, devletin karşılaştığı sorunların Meşrutiyetle çözüme kavuşacağına inandılar. Bu yüzden ENver Paşa ve arkadaşları 1907de yapılan Reval Görüşmelerinden sonra Makedonya da meşrutiyetin kurulması için isyan etti. Bunun üzerine II. Abdülhamit anayasayı yeniden yürürlüğe koymuştur. Böylece II.Meşrutiyet tekrar ilan edilmiştir.

II. Meşrutiyetin İlan İle; İlk kez çok partili hayata geçilmiştir.
* Ahrar Fırkası : İlk muhalefet partidir.

Reval Görüşmelerinde (İngiltere-Rusya) Osmanlıyı paylaşmak istemesii İttihat ve Teraki Cemiyetinin baskıları II. Meşrutiyetin ilan nedenleridir.

II.Meşrutiyetin ilanından sonra 3 toprak kaybı yaşanmıştır.
1)  Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
2) Avusturya-Macaristan - Bosna Herseği ülkesine kattı. (İsyan Etmişlerdir)
3) Yunanistan'da Girit adasını topraklarına katmıştır.(İsyan Etmişlerdir)

Meşrutiyeti yıkıp, monarşiye dönmek isteyen  II.Abdülhamit Avcu taburunu kendine çekerek isyan çıkarmıştır. İsyanın adı 31 Mart Vakası olarak geçer. Bu isyan Türk tarihinde rejime yönelik ilk ayaklanmadır. İsyanı Hareket ordusu bastırmıştır.İsyanın bastırılma nedeni; meşrutiyeti,demokratik rejimi ve yenilikleri korumaktır.
31 Mart Vakasından sonra II.Abdülhamit tahtan indirilmiştir. Yerine V.Mehmet Reşat geçmiştir. Daha sonra anayasa da (Kanuni Esasi) bazı değişiklikler yapılmıştır. Yapılan en önemli değişiklik; hükümdarın yetkilerinin kısıtlanması ve kanun üstünlüğü ilkesinin pekiştirilmesidir.

İstibdat Dönemi (baskı dönemi)

Meclisin süresiz tatil edilmesi ile beraber, II. Abdülhamit devlet idaresini otoriter bir şekilde yürütmek için II.Meşrutiyet'in ilanına kadar halkı yönettiği dönemdir.

İstibdat Döneminde:

* Anayasa ve meclis yer almaz sadece padişahın idaresi vardır.
* Baskı, sansür ve sürgün yer almıştır.
* Jurnalcilik (İstihbarat) faaliyetleri başlamıştır.
* Memleket sandıkları Ziraat Bankasına çevrilmiştir.
* Milli itibar bankası kurulmuştur.
* Duyunu Umumiye kuruldu (1881).
* Mecelle  uygulamaya konuldu. (*Tanzimat döneminde hazırlanmaya başlanmıştı)

Kanuni Esasi - 1876

Türk Tarihinin ilk ANAYASA'sıdır.

Maddeleri:

1) Osmanlı halkı din, dil,ırk, mezhep ayrımı yapılmaksızın eşittir ve eşit oy hakkına sahiptir.
2) Sadece erkekler oy kullanabilecektir.
3) Kanun yapma yetkisi meclise aittir ama son söz padişahtadır.
4) Hükümet padişaha karşı sorumlu olacaktır.
5) Padişahın sürgün etme yetkisi vardır.
6) Meclisi açma-kapatma yetkisi padişaha aittir.
7) Padişahın yanında 2 tane meclis yer alacaktır.
    a)Ayan Meclisi : Padişahın atayacaktır ve süresiz görev yapacaklardır.
    b)Mebusan Meclisi: Halk tarafından 4 yılda bir seçilecektir.

Demokratikleşme sürecinde Osmanlı devletinde ilk kez rejim değişikliği yapılmıştır.
Halk ilk defa seçme seçilme hakkına ship olmuştur.
Halka ilk kez temsil hakkı verilmiştir.
Osmanlıcılık fikri resmiyet kazanmıştır.

Meclis; 93 Harbinde alınan yenilgi gerekçesi ile süresiz tatil edilmiştir.

I.Meşrutiyet Dönemi

Meşrutiyet= Hükümdar + Anayasa + Meclis (Parlamento)

Tanzimat ve Islahat fermanları ile Osmanlı amaçladığı hedeflere ulaşamamıştır. avrupalı devletlerin iç işlerine karışmalarının da önlenememesiyle Osmanlı Devleti dağılma sürecini hızlandırmıştır.
II. Mahmut döneminde, Avrupa'ya gönderilen öğrenciler tarafından kurulan "Genç Osmanlılar" adlı aydınlar grubu Tanzimat hareketleri ile ülkenin kurtulacağına inanmadığından  Abdülaziz'i tahtan indirerek yerine V.Murat getirildi. V.Murat'ın rahatsızlığı sebebi ile yerine Meşrutiyeti ilan edeceğini söyleyen II. Abdülhamit geçmiştir. 23 aralık 1876'da da Meşrutiyet ilan edilmiştir.
Hemen sadram Mithat Paşa başkanlığında ki encümen Kanuni Esasiyi hazırlamıştır.

Tanzimat Dönemi (1839-1876)

Dönemim Padişahları:

I.Abdülmecit
Abdülaziz
V. Murat

Yenilikler:

1) Tanzimat ve Islaht Fermanı bu dönemde ilan edilmiştir.
2) İlk dış borç Abdülmecit zamanında 1854 yılında alınmıştır.
3) İlk kağıt para (Kaime) basılmıştır.
4) Süveyş Kanalı açılmıştır.
5) İlk Osmanlı bankası açılmıştır.
6) İlk yabancı destekli banka açılmıştır.
7) İlk özel gazete olan Tercüma-ı Ahval çıkarılmıştır.
NOT: II. Mahmut döneminde ilk Resmi Gazete çıkarılmıştır.
8) Telgraf teşkilatı kurulmuştur.
9) Dar-ül Fünun (İstanbul Üniversitesi) açılmıştır.
10) dar-ül Muallim (Öğretmen Okulu) Açılmıştır.
11) Arazi kanunnamesi (özel mülkiyet) 1858 yılında yayınlanmıştır.
12) İlk medeni kanun olan Mecelle hazırlanmaya başlanmıştır.

Islahat Fermanı

Padişah Abdülmecit tarafından 1856  yılında ilan edilmiştir. Islahat fermanı, Tanzimat fermanının devamı niteliğindedir. Islahat fermanında gayrimüslime geniş haklar tanınmış, Müslümanlar için her hangi bir yenilik yapılmamıştır.
Islahat fermanının ilan edilme nedenlerinden biri, Paris Barış Konferasında Avrupalı devletlerin desteğini almak istemeleri.

Tanzimat ve Islahat Fermanı Arasında ki Farklar:
1) Tanzimat fermanında genele haklar tanınırken, Islahat fermanında gayrimüslime haklar tanınmıştır.
2) Tanzimat fermanı hazırlanırken Avrupa devletlerin müdahalesi söz konusu değil iken, Islahatta Avrupalı devletlerin müdehalesi ile karşılaşılmıştır.
3) Tanzimatta eğitim ile ilgili bir haktan bahsedilmemiştir. Islahat fermanında "Gayrimüslimler isterlerse okul açabileceklerdir" maddesine göre eğitim ile ilgili hak verilmiştir.

Maddeleri:
1) Gayrimüslimlerde şirket kurabileceklerdir.
2) Gayrimüslimlerde devlet memurluklarına atanıp, memur olabileceklerdir.
3) Gayrimüslimlerde isterse okul açabilecektir.
4) Gayrimüslimlerde İl Genel Meclislerine üye olabileceklerdir.
5) Gayrimüslimler isterlerse askere gitmeyecekler fakat yerine maddi bedel ödeyeceklerdir.
6) Gayrimüslimlere küçük düşürücü söz ve deyim kullanılmayacaktır.

Tanzimat Fermanı (Gülhane-i Hattı Humayn)

Abdülmecit tarafından dahiliye nazırı Mustafa Reşit Paşa ile ilan edilmiştir. Tanzimat fermanı 1839 tarihinde Abdülmecit tarafından ilan edilmiştir. Fermanın yayınlanmasıyla I. Meşrutiyet'in ilanına kadar geçen döneme Tanzimat Dönemi denir.

İlan Nedenleri:
1) Milliyetçilik akımı isyanları engellemek için
2) Osmanlıcılık akımı ile imparatorluğun çöküşünü engellemek
3) Avrupa devletlerinin iç işlerine müdahalesini engelleyip, desteğini almak
    * Tanzimatta : Mısır meselesini halletmek
    *Islahatta : Paris anlaşmasına hazırlık
    *Meşrutiyette : İstanbul Tershanesi Konferasında Avr. Devletlerinin desteğini almak

Maddeleri:
1) Halkın can,mal ve ırz güvenliğini devlet güvencesi altında olacaktır.
2) Herkes askerlik yapacaktır. [Askerlik vatan hizmetine dönüşmüştür]
3) Herkesten gelirine göre vergi alınacaktır.
4) Kanun önünde herkes eşit sayılacaktır.( Nizamiye Mahkemeleri Kuruldu)
5) Mal, mülk sahibi olup, miras bırakabilecektir. ( Müsadere Kalktı) [Vatandaşın mülkiyet hakkı devlet güvencesine alınıştır.]
6) Rüşvet ve iltimas kaldırılacaktır.
7) Bu kanunlara başta padişah herkes uyacaktır. [ Bu maddeyle padişahın yetkileri kanunla sınırlandırılmıştır]

Önemli: Fermanın getirdiği en büyük yenilik, her gücün üstünde kanun vardır ilkesi benimsenmiştir. Kısaca; hukuk üstünlüğü benimsenmiştir.

Not: Bu maddeler bu kadarla sınırlı değildir. Sadece önemli olanlar not tutulmuştur.

!!! Müsadere Usulü:  Osmanlıda ölen devlet adamların mallarına el konulmasdır.

Sened-i İttifak

II. Mahmut ve ayanlarla 1808 arasında imzalanan anlaşmadır. Senedi İttifak ile padişahın yetkileri kısıtlanmıştır. Böylece; Osmanlıda demokratikleşme süreci başlamış oldu.

Senedi İttifakın milliyetçilik akımı ve Avrupalı devletlerle ilgisi yoktur.
Dönemim sadrazamı: Alemdar Mustafa Paşadır.

Maddeleri:
*Bu sözleşme ile devlet ayanların varlığını kabul etmiş oldu.
*Ayanlar devlet otoritesini kabul ederek, verilen emirlere uyacaklardır.
*Ayanlar yapılan ıslahatlara bağlı kalacaklar ve kendi bölgelerinde ki halka adaletli davranacaklardır.
*İstanbul'da her hangi bir ayaklanma çıkarsa ayanlar isyanı bastırmaya yardımcı olacaklardır.

Önemi:
*Osmanlı tarihinde feodal anlayışın sebep olmasını sağlayan belgedir.
*Ayanların varlığını tanınarak hukuki hale getirilmesi.
*Osmanlı Devleti' nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar güçsüz olduğunun göstergesidir.
*Osmanlıda ilk defa padişah kendi dışında ki bir gücü(ayanları) kabul etmiştir.
*Nizamı Cedit yerine Sekban-ı Cedit adlı yeni bir ocak kurulmuştur.

Ayan  : Bir şehrin ileri gelenleri. Esnaf ve ailelerden oluşan kişiler.
Feodal: Derebeylik sistemidir. toprak ve üzerinde yaşayanları tek bir kişinin malı saymaktır. MErkeziyetçi olmayan yönetim biçimidir. (Osmanlı Senedi İttifak ile ayanların varlığını tanıdığı için feodal bir yapıya dönüştürmüştür.)